ఇది కూడా ఒక ప్రేమ కధే - 2

మొదటి భాగం  ఇక్కడ చదవండి   ఇది కూడా ఒక  ప్రేమ కధే   

రెండు నెలలు గడిచిపోయాయి. ఈ రెండు నెలల్లోనూ మూడు మాట్లు గుళ్ళోనే కలిసారు. ఐదారు మాట్లు కా.....  ఫోన్ చేసాడు కా..కి. నెలకి వంద రూపాయలు టాక్ టైం వేయించినా, చెల్లి, తల్లి కూడా అప్పుడప్పుడు ఉపయోగిస్తున్నందున అంతకంటే ఎక్కువ మాట్లు చేయలేకపోయాడు కా..... కా..కి సెల్ లేదు. తండ్రి ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సెల్ అందుబాటులో ఉంటుంది. ఆయన రోజుకి 12 గంటలు ఆటో తిప్పుతుంటాడు. 11గంటలు నుంచి మద్యాహ్నం  3గంటలు దాకా ఇంట్లోనే ఉంటాడు ఆయన. కా..... సందేశాలు ఆ టైంలోనే ఇస్తుంటాడు.

రెండు నెలల తరువాత ఇంకో శుభవార్త చెప్పాడు కా..... ఇంకో ఐదుగురు పిల్లలు చేరారండి. ఐదారు క్లాసులు వాళ్ళు. ఇంకో వెయ్యి రూపాయలు వస్తాయి అని సంతోషపడ్డాడు కా.....

ఐదారు క్లాసుల వాళ్లకి ఇంకో వంద ఎక్కువ తీసుకోవచ్చు కదండీ అంది కా..

అబ్బే, రెండు వందలు ఇవ్వడమే ఎక్కువ అండి వాళ్లకి. ఇల్లు గడవడానికి  సేల్స్ వుమెన్గా  చేసే వాళ్ళు ఇద్దరు ఉన్నారు. పిల్లల్ని బాగా చదివించాలని ఆశ. మంచి స్కూల్స్ లో చదివించే స్తోమత లేదు. పిల్లలు ఇద్దరికీ కలిపి నాల్గు వందలు ఇవ్వడమే వాళ్లకి కష్టం అని నిట్టూర్చాడు కా..... మొదట్లో ఎంతో కొంత సంపాదించాలనే మొదలు పెట్టానండి కానీ ఇప్పుడు తల్లి తండ్రుల తపన చూస్తుంటే పిల్లలకి బాగా నేర్పాలనే పట్టుదల వస్తోంది. ఈ మధ్యన వాళ్లకి చెప్పడానికి నేనో రెండు గంటలు కష్టపడుతున్నానండి ప్రిపరేషన్ కి.

మంచి పని చేస్తున్నారండీ అని అభినందించింది కా..

ఇంకో నాల్గైదు నెలలు గడిచాయి. ఇద్దరూ అప్పుడప్పుడు కలుస్తూనే ఉన్నారు. ఒక చెరుకు రసం బదులు రెండు తాగుతున్నారు. అప్పుడప్పుడు తెగించి కా..... పది రూపాయల ఐస్ క్రీం కూడా కొంటున్నాడు ఇద్దరికీ. వాళ్ళు చెప్పుకునే కబుర్లు  మాత్రం  మారలేదు. ఇంటి కష్టాలు. నిట్టూర్పులు.  కా..కి  ఏ ఉద్యోగమూ దొరకక నిరుత్సాహం ఎక్కువవుతోంది.  చుట్టు  పక్కల ఏ షాపులోనయినా చేరడానికి తల్లి ఒప్పుకోదు. దూరం వెళ్ళడానికి తండ్రి ఒప్పుకోడు. కా..... ధైర్యం చెపుతాడు. కా..కి దిగులు ఎక్కువవుతోంది ఏ విధంగానూ తండ్రికి సాయం చేయలేకపోతున్నందుకు.

ఐదు నెలల తరువాత కా..... ఒక మాటు కలిసినప్పుడు నిరుత్సాహపడ్డాడు. ఒక ఐదుగురు ఏడెనిమిది క్లాసు పిల్లలు ట్యూషన్ చెప్పమన్నారండి. నాలుగు  వందలు ఇస్తామన్నారు. ఫిజిక్స్, కెమిస్ట్రీ ఏదో విధంగా అవస్థ పడి చెప్పేయగలనేమో కానీ లెఖ్ఖలు చెప్పలేనేమో నని అనుమానం. వాళ్లకి ఏం చెప్పాలో ఎలా చెప్పాలో. అసలు ఒప్పుకోవాలో లేదో తెలియటం లేదండీ, అని వాపోయాడు.

నాది బి.ఎస్.సి. MPC అండి అంది  కా..

మీ నాన్నగారు ఒప్పుకుంటారా ఐదు కిమీ పంపడానికి. అందులోనూ ఓ వెయ్యి రూపాయలకి అన్నాడు కా.....

అడుగుతానండి. మీ ఇంటికయితే పంపుతారేమో అని ఆశాభావం వ్యక్తం చేసింది కా..  ప్రస్తుతం వెయ్యి, ఆపైన ఇంకా పెరగ వచ్చునేమో కదండీ, అని కూడా అంది.

నా సంగతి మీ నాన్నగారికి తెలుసా,  అడిగాడు కా.....

టెలిఫోన్ చేస్తారు కదండీ మీరు. మా నాన్న గారికి మీ గురించి చెప్పాను. అందరిలాగా కాకుండా ఏదో విధంగా తండ్రికి సాయపడుతారు మీరు అని మా నాన్న మెచ్చుకున్నాడు కూడా.

కా..... నవ్వాడు. కా.. డిటో చేసింది.

రెండు రోజుల తరువాత పరంధామయ్యగారు (కా.. తండ్రి) కా..... ఇల్లు వెతుక్కుంటూ వచ్చాడు.

మా అమ్మాయి చెప్పిందండి. ట్యూషన్ సంగతి. పట్టుబడుతోంది. నాకూ ఒప్పుకోక తప్పలేదు. అందుకనే మేము ఇక్కడే ఓ ఇల్లు అద్దెకు తీసుకుంటాము. ఎక్కడైనా అద్దె ఇల్లే కదా.   అప్పటిదాకా సాయంకాలం ట్యూషన్ అయిన తరువాత నేను వచ్చి తీసుకెళ్ళతాను.  ఆలస్యం అయినా మీ ఇల్లే కనుక భయం లేదు అని చెప్పాడు.

కా..... తల్లి కూడా  సంతోషంగా ఒప్పుకుంది. ఖాళీ టైం లో మా అమ్మాయికి  ఇంటర్ పాఠాలు చెప్పవచ్చు. ఫ్రీ గా నేనండోయ్ అని కూడా అంది. 

ఒక పది రోజుల తరువాత  కా.. కుటుంబం పక్క వీధిలో అద్దెకు దిగింది. రెండు ఇళ్లలో ఐదుగురు ఏడెనిమిది క్లాసు  పిల్లలకి పాఠాలు చెప్పడం మొదలు పెట్టారు ఇద్దరూ కలిసి. ఒకరి ఇంట్లో కా.. MPC  చెపుతుంటే ఇంకో ఇంట్లో కా..... మిగతా సబ్జెక్ట్స్ చెప్పేవాడు.

తల్లి సలహా మీద మొదటి నెల పదిహేను వందలు ఇచ్చాడు కా..... కా..కి. ఇల్లు మారారు కదండీ ఖర్చు అయి ఉంటుంది కదా అందుకని అని సంజాయిషి ఇచ్చాడు కా.....

మీకు పార్టీ ఇస్తానండి, నాలుగు  బజ్జీలు, రెండు చెరుకు రసాలు అని  కా.. నవ్వింది. ఇంత కాలానికి ఒక పదిహేను వందలు సంపాదించానని చాలా సంతోషంగా ఉంది అని కూడా చెప్పింది.

మళ్ళీ నెల వెయ్యేనండి అని చెప్పాడు కా..... నవ్వుతూనే.  

ఇంకో ఐదారు నెలలు గడిచాయి. ఇంకో ఏడెనిమిది మంది  పదోక్లాసు దాకా పిల్లలు చేరారు.  కింద తరగతి పిల్లలు కూడా ఇంకో ఐదుగురు చేరారు.  చిన్న క్లాసుల పిల్లలకి కూడా కా.. చెప్పడం మొదలు పెట్టింది. ఎవరికి వీలైతే వాళ్ళు చెపుతున్నారు.  9,10 క్లాసులకి ఐదు వందలు, ఆరు – ఎనిమిదికీ మూడు  వందలు, ఇంకా చిన్న క్లాసులకి రెండు వందలు తీసుకోవడం మొదలు పెట్టారు. వచ్చే దాంట్లో ఖర్చులు పోను  సగం  కా..... తీసుకుని, మిగిలిన సగం సుమారు   మూడువేల ఎనిమిది వందలు కా.. కి ఇస్తున్నాడు.

ఇద్దరూ కష్టపడుతున్నారు. రోజూ కనీసం రెండు గంటలు ప్రిపరేషన్ కి కేటాయించుకున్నారు. అప్పుడప్పుడు ఇంటర్నెట్ సెంటర్కి వెళ్ళి పాఠాలు ప్రింట్ అవుట్లు తెచ్చుకుంటున్నారు. ముఖ్యమైన పాఠాలు పిల్లలకి ప్రింట్ అవుట్ కాపీలు ఇస్తున్నారు.  పిల్లలకి నేర్పాలనే తమ ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ఇద్దరూ కలిసి అప్పుడప్పుడు ఆ గుడికి వెళుతున్నారు. అరటి పళ్ళో, కొబ్బరికాయో సమర్పించుకుంటున్నారు. ఇప్పుడు వీళ్ళ మాటల్లో పాఠాలు ఎక్కువుగా వస్తున్నాయి. పిల్లల ప్రోగ్రెస్ గురించి మాట్లాడుకుంటున్నారు. ఎవరి మీద ఎక్కువ శ్రద్ధ పెట్టాలో చర్చించుకుంటున్నారు. ఆశ్చర్యంగా పిల్లల బాగోగులు వీళ్ళ దృష్టిలో ఎక్కువయ్యాయి. ఈ విషయం పిల్లల తల్లి తండ్రులు గుర్తించారు. సంతోషించారు. పక్క ఐదారు వీధుల్లో వీరి గురించి తెలిసింది. ఇంకో రెండేళ్ళకి వీళ్ళ పిల్లలు ఏభైకి చేరారు.  ఆరు  కన్నా చిన్నలకి రెండు వందల ఏభై తీసుకుంటున్నారు, ఏడు  ఎనిమిది లకి  మూడు  వందల ఏభై, తొమ్మిది పదిలకి ఐదు వందలు పుచ్చుకుంటున్నారు.   సుమారు పదహారు వేలు సమానంగా పంచుకుంటున్నారు.  

రెండు ఇళ్లలోనూ శాంతి సామరస్యాలు విరయడం మొదలైంది. సంపాదన చాలనప్పుడు ఇంట్లో కీచులాటలు కూడా ఎక్కువగానే ఉంటాయి కదా. ఎక్కడ ఎంత ఖర్చు పెట్టాలి,  అన్న విషయాలలో కా..కి, కా.....కి వాళ్ళ ఇళ్లలో చర్చల్లో ప్రాధాన్యత వచ్చింది. దాంతో బాధ్యతలు పెరిగాయని ఇద్దరూ అనుకోవడం జరిగింది. ఇంకా  సంపాదించడానికి మార్గాలు వెతకటం ఎక్కువయింది.    

కా....., కా.. ల స్నేహం మూడున్నర ఏళ్ళకి పైగా వర్ధిల్లుతోంది. కా..... కెమిస్ట్రీ చెప్పడంలో కూడా నైపుణ్యం పెంచుకున్నాడు. లెఖ్ఖలు, ఫిజిక్స్ కా.. చెపుతోంది. కా.. చిన్న క్లాసులకి ఇంగ్లిష్ కూడా చెప్పేస్తోంది. బాధ్యతలు సమానంగానే పంచుకుంటున్నారు. కానీ ఆశ్చర్యంగా వీరి మధ్య మరేమి రాలేదు. ఇద్దరూ కలిసి ఒక్కమాటు కూడా సినిమాకి వెళ్ళలేదు. గుడికి తప్ప మరొక చోటికి వెళ్ళలేదు. ఇప్పుడు సాయినాధ కాలనీలోని శివాలయం మీద గురి కుదిరింది రెండిళ్ళ లోనూ. అందరూ కలిసి వెళ్లడం మొదలయింది. అక్కడ పూజారి గారితో కూడా పరిచయం పెరిగింది.

కా..తల్లి మనసులో కోరిక కలిగింది. భర్తతో ఆలోచించింది. కానీ ఆయన సందేహ పడ్డాడు. స్నేహం అవసరం కొద్ది పెరిగింది  కానీ ఆటో వాడి కూతురుని కోడలుగా ఒప్పుకుంటారా? అనే భయంతో ముందుకు వెళ్ళడానికి సాహసించలేదు. కా..... తల్లి మనసు  కూడా, చనువుగా ఇంట్లో తిరిగే  కా.. ని చూసి ముచ్చట పడడం మొదలు పెట్టింది. కానీ ఆడపిల్ల తల్లి తండ్రులు చొరవ తీసుకోకుండా ఉంటే, తన మనస్సు చెప్పడం సబబు కాదేమో నని ఊరుకుంది.

శివాలయం పూజారి గారు పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్య కూడా. ఒక రోజు ఏదో సందర్భంలో కా.. తల్లిని అడిగారు,

 “అమ్మాయికి ఏమైనా సంబంధాలు చూస్తున్నారా?” అని.

“ఇంకా లేదండి. మొదలు పెట్టాలి” అని జవాబు ఇచ్చింది.

అప్రయత్నంగా, అనాలోచితంగా అక్కడే ఉన్నా కా..... తల్లి అనేసింది,

“సంబంధాలు చూడాలా? మా వాడు పనికి రాడా” అని.

కా.. తల్లి ఆనందంతో తబ్బిబ్బైంది. మరుక్షణం కా..... తల్లి చేతులు పట్టుకొని కళ్ళ కద్దుకుంది.

పూజారి గారు “శుభం” అన్నారు.

విషయం తెలిసి కా..... కా.. దీర్ఘంగా చర్చించుకున్నారు. తమ చర్చల సారాశం తల్లి తండ్రుల ముందు ఉంచారు.

కా.. సంపాదనలో సగం తండ్రికి ఇస్తుంది. కా.. తండ్రి రాత్రి ఎనిమిది తరువాత ఆటో తోలరాదు. మిగాతా సగంలో మూడు వంతులు కా..... చెల్లెలు, చదువుకి,  పెళ్ళికొరకు బేంకులో వేయాలి.

కా..... సంపాదనలో సగం ఎప్పటిలాగానే తండ్రికి ఇవ్వాలి. మిగతా సగంలో మూడు వంతులు ఇదివరకు  లాగానే కాంట్రాక్టరు అప్పు వాయిదాలు కట్టాలి. ఇంకో ఏడాది తరువాత,  అప్పు తీరిన తరువాత కామాక్షితో చర్చించి తమ భవిష్యత్ ప్రణాళికలు వేసుకోవాలి. కొంత  కా..... చెల్లెలి పెళ్ళికి ఉపయోగించాలి.

చెల్లెలి పెళ్లి అయేవరకు ఇంట్లో పసిపాపలు రాకుండా చూసుకోవాలి.

కా..... తల్లి తండ్రులు అంగీకరించారు. కా.. తల్లి తండ్రులను ఒప్పించారు.

ఒక శుభదినాన ఉదయం, దేవుని సాక్షిగా,  పూజారి గారి ఆధ్వర్యంలో గుళ్ళో కా..... కా..  దండలు మార్చుకున్నారు. రిజిష్టారు ఆఫీసు కెళ్ళి సంతకాలు పెట్టారు. సాయంకాలం,  దగ్గర బందుమిత్రులకి ఒక ఇరవైఐదు మందికి విందు ఇచ్చారు. మొత్తం ఖర్చు రూ. 6400 రెండు కుటుంబాలు సమానంగా పంచుకున్నాయి.

(ఆ తరువాత ఏమైంది అంటారా? శుభం కార్డు పడ్డ తరువాత సంగతి మనకు ఎందుకు? అయినా బాధ్యతల నుంచి తప్పుకోని  పిల్లలకి కష్టాలు కొన సాగుతాయేమో కదా.)  

గమనిక :- ఇది మొదటి మాటు ఈ బ్లాగులో 11/11/2014 న ప్రచురించబడింది.                                   

నా జీవిత చరిత్ర ...... నా చదువు

చదువు ‘కునే’ కాలం అయినా చదువు ‘కొనే’ కాలం అయినా అది ప్రతీ మనిషి జీవితం లో ఒక క్లిష్టమైన కాలం. మా కాలం లో ఒక 2 – 3 శాతం కొనే వాళ్ళున్నా మిగతా వాళ్ళంతా కునే వాళ్ళే.  కొనే వాళ్ళు కూడా మరీ విచ్చలవిడిగా కొనే వాళ్ళు కాదు. రహస్యం గా పకడ్బందిగా అనుమానం రాకుండా కొనుక్కునే వారు.

చదువు అనేది ఒక జబ్బు, అది పిల్లల తల్లి  తండ్రులకి వస్తుంది అని మా మిత్రుడొకడు నిర్వచనం చేసాడు.  ఈ జబ్బు కూడా విచిత్రమైనది. పిల్లలు కనిపిస్తే ఎక్కువయేది. "అల్లా అడ్డగాడిద లా తిరగక పొతే చదువుకో కూడదా" అని కేకలేసేవారు, కనిపిస్తే . అవసరమైతే తప్ప వారి ముఖ్యం గా తండ్రి  కంట పడకుండా తిరిగేవారు.  పిల్లలు వజ్రాలు, వాళ్ళని సాన బెట్టితే ప్రకాశించేస్తారు. వూళ్ళో  కరంటు లేకపోయినా సమస్య ఉండదు అన్న అభిప్రాయం వాళ్ళది. ఈ సాన  పెట్టడానికి  బడిలో ఉపాధ్యాయులు  అవిశ్రాంతంగా కృషి చేసేవారు. సాన పెట్టడం లో వారు సాధారణం గా సామ, దండోపాయాలనే ఉపయోగించేవారు. వారికి దాన, బేధ ఉపాయాలు ఆట్టే తెలియవు. సాన పెట్టడానికి గురువులు తమ తమ ఆయుధాలను పరమ పవిత్రం గా పూజించేవారు. ఒకరు తమ చేతులనే నమ్ముకుంటే, కొందరు బెత్తాలను, మరి కొందరు డస్టర్ ను ఉపయోగించే వారు. వాటి ప్రయోగాలను వివిధ రీతులలో చేసేవారు. ఒక్కొక్కరిది ఒక్కొక్క పధ్ధతి. వారి ఆయుధ ప్రయోగాలనుంచి తప్పించుకోవడం ఒక యుద్ధ కళ. అనుభవ రాహిత్యం వల్ల పిల్లలు ఓడిపోయేవారు. జయం ఎప్పుడూ మాస్టారు గారిదే అయ్యేది.      

ఇంటిలో తల్లితండ్రులు యధావిధి తోడ్పాటు అందించే వారు. కానీ తల్లి  తండ్రులు నాలుగు ఉపాయాలూ  వాడేవారు.

చదువు కోక పొతే ఎందుకూ పనికి రావు, మంచి ఉద్యోగం చెయ్యాలంటే బాగా చదువు కోవాలి, 

పరీక్షల్లో మంచి మార్కులు వస్తే ఐస్ క్రీం కానీ మరొకటి కానీ ఇస్తాం,

చంద్రం గాడికి 70 మార్కులు వచ్చేయి, వెధవా సిగ్గులేదా నీకు 42 వచ్చా యేమిటి,

చచ్చు వెధవా చదువంటే ఇంత అశ్రద్ద ఎందుకురా, సరిగ్గా చదువుతావా లేదా అంటూ కఱ్ఱ పుచ్చుకోవడం.

తల్లి తండ్రులు చిన్నప్పటి నుంచి ఎందుకు ఆర్జన చేయమంటారో నాకు ఎప్పటికీ అర్ధం కాదు. నాలుగున్నర, ఐదు ఏళ్లు రాగానే బడిలో వేసేస్తారు విద్యార్జన చేయమని. పడుతూ లేస్తూ, తన్నుతూ పునాదులు గట్టి పరుచుకుంటూ ఏదో విధం గా చదువు పూర్తి చేసిన తరువాత ఉద్యోగం చేసి ధనార్జన చేయమంటారు. ఉద్యోగం చేస్తుండగానో,  కొండొకొచో  ముందుగానో  కూడా  ప్రేమార్జన చేసుకోమని పెళ్లి చేసేస్తారు. ఆ తరువాత సంతానార్జన చేయమంటారు. మధ్యలో సిగ్గు,  శరము ఆర్జించ మంటారు. పెళ్ళైన తరువాత ముఖ్యం గా మగవారు,  అవి వదిలేస్తారు ట. సిగ్గు శరము లేకుండా పెళ్ళాం కొంగు పట్టుకు తిరుగుతాడు అని అంటారు. మంచివాడు, బుద్ధిమంతుడు అనే పేరు ఆర్జన చేయడం,  చివరగా “హే భగవాన్ నేను బతికి ఎవరికి లాభం” అంటూ భక్తార్జన. ఇలా జీవితమంతా ఏదో ఒకటి ఆర్జిస్తూనే గడచి పోతుంది.   వీటన్నిటికి మూలం విద్యార్జన.

ఇతి ఉపోద్ఘాతః సమాప్తః.

(ఉపోద్ఘాతమే ఇంత ఘాతకం గా ఉంటే అని చదవడం ఆపకండి.) 

నాలుగ్గున్నర ఏళ్లు పూర్తిగా నిండకుండానే,  ఓ పలకా బలపం చేతిలో పెట్టి బడిలో పాడేశారు నన్ను. అసలు నవంబర్  నెలలో  పుట్టడమే ఒక పెద్ద పూర్వ జన్మ పాపం.  ఇంట్లో అల్లరి తప్పించుకోటానికి , ఒక ఐదారు నెలలు వయసు పెంచి ఐదు ఏళ్లు అని నొక్కి వక్కాణించి  బోర్డ్ స్కూల్  అనబడే ఎలిమెంటరి బడిలో జేర్చేసారు.  చేర్చిన తరువాత ఒక రెండేళ్ళు నా చదువు గురించి పెద్దగా ఎవరూ పట్టించు కోలేదు. ఏదో నెలకి రెండు మూడు పలకలు, ఒక బలపం పాకెట్టు తప్ప మా నాన్న గారిని ఎక్కువగా కష్ట పెట్టలేదు నేను. మూడో క్లాసు కి వచ్చేటప్పటికి మా మాష్టారుకి నాకు అభిప్రాయ బేధాలు మొదలయ్యాయి.  స్రుష్టి  అని నేను వ్రాస్తే సృష్టి అని వ్రాయాలనే వారు. ఆరు మూళ్ళు  పదహారు అని నేనంటే కాదు పద్దెనిమిది అని దెబ్బలాడి దెబ్బలేసేవారు. మెల్లిగా ఈ అభిప్రాయ బేధాలు తీవ్రమై నేను మా మాష్టారు తో మాట్లాడడం మానేసాను. ఆయన ఏమి ప్రశ్న వేసినా మౌనంగా ఉండడం అలవాటు చేసుకున్నాను, బుఱ్ఱ గోక్కుంటూనో, ముక్కు బరుక్కుంటూనో. దీని ఫలితం గా ఎక్కువ కాలం స్కూల్లో నేను బెంచి మీద నుంచునో,  లేక బయట ఎండలో నుంచునో కాలం గడపడం ఎక్కువ అయింది.  మా మాష్టారుకి సమస్యలు సామరస్యం గా పరిష్కరించుకునే ఉద్దేశ్యం లేకపోవడం వల్ల మా నాన్నగారికి విషయం విశదీకరించి  న్యాయం చేయమన్నారు.  మా నాన్నగారు నా వాదన వినకుండానే,  సంస్కృతం లో తిడుతూ నా శరీరం తో చెడుగుడు ఆడుకున్నారు. ఇక్కడో విషయం మనవి చేసుకోవాలి. సాధారణంగా మా అమ్మగారికి,  నాన్నగారికి అభిప్రాయ బేధాలు ఎక్కువగానే ఉండేవి. ఈ బేధాలు ఒక్కోటప్పుడు తీవ్రం గానే ఉండేవి. కోపం ఎక్కువయితే మా నాన్న గారు అగ్ని బాణం వేసేవారు. మా అమ్మగారు ఫైర్ ఇంజన్ బాణం వేసేవారు. ఆయన నాగ బాణం వేస్తే అమ్మగారు షేక్ చిన మౌలానా బాణం వేసేవారు. ఆయన పర్వతాస్త్రం వేస్తే ఈమె ఎలాకాస్త్రం వేసేవారు. ఎక్కువగా మా అమ్మగారు మా నాన్నగారు వేసే బాణాలు ఉపసంహరించే వారు అన్న మాట. ఇంకో విషయం కూడా మీకు అర్ధం అయిఉండాలి. మా నాన్నగారివి  పాతకాలపు అలవాట్లు, మా అమ్మగారు కొంచెం ఆధునిక పోకడలు అలవాటు చేసుకున్నారన్న మాట.   కానీ, నా చదువు విషయం లో ఆమె మా నాన్నగారితో  ఏకీభవించేవారు. “వెయ్యండి వెధవని ఇంకో రెండు, చదువుకోక గాడిదలను కాస్తాడటా”  అంటూ ఇంకా ఉత్సాహ పరిచేవారు. మా నాన్నగారు ద్విగుణీకృతోత్సాహం  తో మా మాష్టారుకి  నా శరీరం మీద సకల హక్కులు ప్రదానం చేసేసారు. మొత్తం మీద మా మాష్టార్లు నా వీపు, తొడ,  ఉద్యద్దినకరుడు లాగ ప్రకాశింప చేసి నాలుగో క్లాసు కూడా అయిందనిపించేసారు. నా పీడ వదిలించు కోవడానికి నాలుగు లో నాకు బోల్డు మార్కులు వేసి, “ఐదో క్లాసు చదవఖ్ఖర్లేదు, తీసుకెళ్ళి 1st. ఫారం లో చేర్పించేయండి”  అని సలహా ఇచ్చి ఊపిరి పీల్చుకున్నారు.   మా నాన్నగారు హైస్కూల్ లో ఉపాధ్యాయుడు గారు కాబట్టి నాకు ప్రవేశం దొరికి పోయింది హైస్కూల్ లో.  

హైస్కూల్ చదువు నా జీవితం లో నాకు ఎన్నో  పాఠాలు నేర్పింది. ఇన్ని పాఠాలు నేను  నేర్చుకోవడానికి కారణం మా నాన్నగారు ఆ స్కూల్ లోనే ఉపాధ్యాయుడు కావడమే. తల్లితండ్రులు పని చేస్తున్న స్కూల్ లో చదవడం కన్నా కష్టమైనది మరొకటి లేదని నా  దృఢ నమ్మకం.  చేరిన రెండు మూడు నెలల్లోనే నాకు పండిత పుత్రః అనే బిరుదు ఇచ్చేసారు మాష్టార్లు.  మాష్టార్ల  పుత్రులు  అందరికీ ఆదర్శంగా ఉండాలని అనుకునేవారు. మనం క్లాసులో  అల్లరి  చేయడానికి కుదరదు. చేస్తే కబురు వెళ్ళిపోయేది. మా నాన్నగారు వహ్వ తాజ్ అనిపించేసేవారు. క్లాసు బయట అల్లరి చేసినా గురువులకు తెలిస్తే,  మా నాన్నగారు  ఉస్తాద్ అల్లా రాఖా   అయిపోయి నన్ను పండిట్ జస్రాజ్ ని చేసేసేవారు.  ఆయన వాయించేస్తుంటే మనం రాగాలాపన చేసేవాళ్ళం అన్నమాట.  

మనం మొదటి వరస లోనే కూచోవాలి. మాష్టార్లు అడిగిన వాటిలో కనీసం 60 – 70 శాతం ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాలి. లేకపోతే  కబురు వెళ్ళిపోయేది. నేను నాలోని  ఘంటసాల ని మేల్కొల్పాల్సి వచ్చేది. ఎంత తెలుగు మాష్టారు గారి అబ్బాయి అయినా,  మూడవ ఫారం చదువుతుంటే మట్టుకు,   ‘శరజ్జ్యోత్స్న’ అని  వ్రాయడం కుదురుతుందా అని ప్రశ్నిస్తున్నాను. (ఇంతకీ ఇప్పుడైనా సరిగ్గా వ్రాసానా ?) అక్బర్ బాదుషా  గారి కొడుకు పేరు నాకు తెలియకపోతే చరిత్ర మారిపోతుందా ? కిరణ జన్య సంయోగ క్రియలో ఏ వాయువు విడుదల అవుతుందో నేనూ చెప్పలేకపోతే చెట్లు బతకవా?   రోజంతా ఏడిస్తే కానీ రెండు జీళ్ళు కొనుక్కోడానికి  ‘కానీ’  సంపాయించ లేని నాకు వడ్డీ లెఖ్ఖలు తెలియక పొతే దేశానికి వచ్చే నష్టం ఏమిటట?  అకేషన్ లో రెండు యస్ లు పెడితే దాని అర్ధం మారిపోతుందా?   ఎన్నో జవాబు లేని ప్రశ్నలు నా బుఱ్ఱ లో సుడులు తిరిగేవి. మా మాష్టర్లు మట్టుకు నెత్తి మీద మొట్టికాయలు వేస్తూనే ఉండేవారు.  ఇంట్లో నాన్నగారు కోప్పడేవారు నేను  తప్పుచేస్తే. అదే స్కూల్ లో తప్పుచేస్తే క్రుద్ధులు అయిపోయేవారు.  అర్ధం అడగకండి. వారు క్రుద్ధులు కాకుండా చూసుకునే గురుతర బాధ్యత నాకు ఉండేది.  ఇటువంటి కారణాల వల్ల నేను స్కూల్లో బుద్ధిమంతుడు గా ఉండవలసిన అగత్యం ఏర్పడింది. గురువులకు కోపం తెచ్చే పనులు ఏమి చేసేవాడిని కాను. బెమ్మాండం గా కాకపోయినా మంచి మార్కులే వచ్చేటట్టు చదివే వాడిని. క్లాసులో మొదటి ముగ్గురు లోనే ఉండేవాడిని.

  

ఇక్కడ,  నేను మూడవ  ఫారం చదువుతుండగా జరిగిన విషయం ఒకటి చెప్పాలి. ఆ ఏడు మా స్కూల్లో ఒక కొత్త అమ్మాయి చేరింది. పేరు మంగ తాయారు. అప్పటిదాకా మా క్లాసులో ఆరుగురు అమ్మాయిలు ఉండేవారు.  వీళ్ళలో  నలుగురు    చిన్నప్పటి నుంచి మా తోటి  దెబ్బలాడి సిగపట్లు పట్టిన తింగరి బుచ్చిలు. ఇంకో ఇద్దరు పుర ప్రముఖుల పిల్లలు. వాళ్ళ జోలికి వెళ్ళితే వీపు మీద రాండోళ్ళు మోగుతాయనే  భయం ఉండేది.  మంగ తాయారు రాకతో మాకు ఒక హీరోయిన్ దొరికినట్టు ఫీల్ అయ్యాం. ఆ అమ్మాయి  కొంచెం నాజుకుగా డ్రెస్ వేసుకునేది. అంటే మీరు మరోలా అనుకోవద్దు. ఆ అమ్మాయి అప్పుడప్పుడు పరికిణీలు వేసుకున్నా ఎక్కువగా   ఫ్రాక్స్ వేసుకోనేది.  మిగతా మలయాళాలు పరికిణీలు ఎక్కువ, తక్కువగా  గౌన్లు వేసుకునేవారు.  గౌను  అంటే పొడుగులో ఫ్రాక్ కి ఎక్కువ పరికిణీకి తక్కువా అన్నమాట. వాళ్ళు వేసుకునే గౌను ఒక ఆరేడు నెలలు అయే టప్పటికి వెలిసి పోయిన ఫ్రాక్ అయేది. కానీ అప్పటికే వారి చుట్టుకొలతలు మారడం వల్ల అది వదిలేసి మళ్ళి ఇంకో గౌను  కుట్టించుకునే వారు, వదులుగా, మోకాళ్ళ కిందకి ఒక జానెడు ఉండేటట్టు. అదృష్టవశాత్తు,  తాయారు ఇల్లు మేం స్కూల్ కు వెళ్ళే దారిలోనే ఉండేది. రోజూ ఆ అమ్మాయి వెనకే వెళ్ళేవాళ్ళం. నేను పాట పాడేవాడిని “ఓ చందమామ రెండు జడల భామ ఏమన్నదో తెలుపుమా” అంటూ. మా బండోడు టింగ్ టింగ్ అంటూ గిటారు, బుజ్జిగాడు డం డం డడం అంటూ తబలా, టుయ్ టుయ్ టుయ్ అంటూ శేఖర్ గాడు వీణ, చంద్రం గాడు తూ తూ తూ అంటూ తూతూపాకా వాయించేవాళ్ళు. ఒక రోజున తాయారు రెండు జడలలోను రెండు గులాబీలు పెట్టుకుని వచ్చింది. మాములుగానే మేము కొంచెం దూరం లో నిలయ విద్వాంసుల సంగీత సమ్మేళనం తో వెంట నడుస్తున్నాం. ఉన్నట్టుండి ఒక గులాబీ జారి కింద పడింది. నేను నడకలాంటి పరుగుతో వెళ్లి అది తీసుకున్నాను. పాపం,  తాయారు గులాబీ నేను ఇస్తాననుకుంది. నేను ఇవ్వలేదు. ఆ గులాబి పంచుకోవడం లో ప్రాణ మిత్రుల మధ్య అభిప్రాయ బేధాలు వచ్చేసాయి. చివరికి రేకలు పీకి అందరం పంచుకున్నాం.  నాకు రెండు రేకలు వచ్చాయి. అప్పుడే నేను విజ్ఞాన శాస్త్రం లో ఒక  గొప్ప విషయం కనుక్కున్నాను. లెఖ్ఖల పుస్తకం లో పెట్టిన గులాబి రేకలు ఎక్కువ కాలం ఎండకుండా ఉంటాయి. మిగతా పుస్తకాలలో పెడితే త్వరగా ఎండిపోతాయి.  ఈ ఆవిష్కరణ ప్రాముఖ్యత అప్పుడు మాకు తెలియ లేదు కానీ చిన్న సైజు నోబుల్ బహుమతి వచ్చి ఉండేదేమో.    

 స్కూల్లో డిబేట్ లలో పాల్గొనేవాడిని. అక్కడ వితండ వాదనలు చేసేవాడిని. కత్తి గొప్పదా కలం గొప్పదా ? అనే చర్చలో నేను కత్తి గొప్పదనే వాడిని. కలం గురించి ఎన్ని గొప్పలు చెప్పుకున్నా కత్తి పోటు తగిలితే కానీ దాని గొప్పతనం తెలియదు అని వాదించే వాడిని. స్త్రీ కి స్వాతంత్ర్యం కావాలా వద్దా అనే విషయం లో అసలు మా వీధిలో స్వాతంత్ర్యం ఉన్న పురుషుడిని చూపించమన్నాను.  మా వీధిలో మా స్కూల్ మాష్టార్లు ఐదుగురు ఉండేవారు. మా మాష్టార్లు నవ్వి ఊరుకున్నారు కానీ వీపు మీద విమానాలు నడపలేదు.

నాలుగవ ఫారం కి వచ్చేటప్పటికి చాలా మంది అమ్మాయిలు ఎవరూ మాతో మాట్లాడేవారు కాదు. మా ముందు నడిచే వారు కాదు. గుంపుగా ఏ మాష్టారు పక్కనో వెళ్ళేవారు. పుస్తకాలు కావాల్సి వచ్చినా మాష్టారు మధ్యవర్తిగా ఉండేవారు. మా దగ్గర తీసుకొని వాళ్లకు ఇచ్చేవారు. మా తింగరి బుచ్చిలు కూడా “అత్తయ్య గారూ, ప్రద్యుమ్నుడి పుస్తకం కావాలి” అని పట్టుకెళ్ళేవారు, నేను ఇంట్లో లేనప్పుడు.  ఉన్నట్టుండి మేము అంటరాని వారి గా ఎందుకయ్యామో కొంత కాలం అయిన తరువాత కానీ తెలియలేదు. మమ్మల్ని కూడా   రాజనాల లాగే గుర్తించారా అని విస్మయ పడ్డాం. 

ఐదు, ఆరు  ఫారం లకు వచ్చేటప్పటికి మా మాష్టార్లు కూడా మాకు గౌరవం ఇవ్వడం మొదలు పెట్టారు. మిమ్మల్ని కొడితే మా చేతులే నొప్పి పెడతాయిరా అనేవారు నవ్వుతూ. కధకళి చేయించేవారు కాదు.  ఎప్పుడైనా తప్పకపోతే,   వచన కవిత్వం మాత్రమే ఉపయోగించేవారు.  కష్టపడి స్కూల్ చదువులు గట్టేక్కించేసాము.

కాలేజి కొచ్చిం తరువాత కొన్ని రూల్స్ మారుతాయి. మనం కుఱ్ఱ చేష్టలు మానేసి పెద్ద మనిషి తరహా అలవరుచుకోవాలి.  జేబులో బఠానీలు, బల్లి గుడ్లు ఉండరాదు. జీళ్ళు నోట్లో సాగ దీయకూడదు. నలుగురూ చూస్తుండగా  ఐస్ ఫ్రూట్ చీకరాదు, పిడత కింద పప్పు తినరాదు. సినిమాకి వెళితే కుర్చీ లోనే కూర్చోవాలి. చిప్స్ మాత్రమే తినాలి. సోడాలు  తాగవచ్చును కానీ గోల్డ్ స్పాట్ గౌరవ ప్రదం. అన్నట్టు అసలు విషయం, నిక్కర్ల నుంచి ఫేంట్లకి ఎదుగుతాం. కాలికి చెప్పులు వస్తాయి.   

మనం మనం గా ఉండే అవకాశాలు తగ్గిపోతాయి. బరువు బాధ్యతలు అర్ధం అవుతూ ఉంటాయి. మధ్య తరగతి బతుకుల లోని సున్నితమైన అంశాలు ముఖ్యంగా ఆర్ధికమైనవి  గ్రహింపుకు వస్తుంటాయి. తండ్రి ఒక రూపాయి మనకి ఇస్తే మనం ఎంత సంతోషిస్తామో, ఇవ్వలేక పోతే అంతకు రెండు రెట్లు ఆయన బాధపడుతారని అర్ధం చేసుకుంటాం. కోరికలు, అవసరాలు అదుపులో ఉంచుకోవడానికి ప్రయత్నాలు చేస్తుంటాం.      బాల్యం లో ఉన్న స్వేచ్చ, అమాయకత్వం, నలుగురి తో కలిసి పోయే స్వభావం తగ్గుతుంది.  ఒక స్పాంటేనియటి కోల్పోతాం.  అల్లరి మీద కన్నా చదువు మీద శ్రద్ధ పెంచుకోవటానికి ప్రయత్నం చేస్తాం.

మా ఊరి  కాలేజి లో ఒక ఏడాది ప్రీ యూనివర్సిటి కోర్స్, ఆ తరువాత ఆంధ్రా యూనివర్సిటి లో  నాలుగేళ్ల బి.యస్సి.(ఆనర్స్),  ఇంకో ఏడాది యం.యస్సి. చేసి దేశం మీద పడ్డాం పొట్ట చేత్తో పట్టుకొని. ఈ ఆరేళ్ళ కాలేజి చదువులోనూ అల్లరి చేసాం. యుద్ధాలు చేసాం. స్నేహితులతో కలసి ఆనందించాము.  కానీ ఆలోచించకుండా ఏది చెయ్యలేదు, స్నేహం కూడా.    

కాలేజి  రోజులు మధురం గానే ఉన్నాయి. అక్కడ మా  అంతట మేమే ఎదిగాం ఎక్కువగా.  మాకేమి తెలియని రోజుల్లో స్కూల్లో మమ్మల్ని తీర్చి దిద్దారు మా మాష్టర్లు. మమ్మల్ని తిట్టినా, కొట్టినా మేము నాలుగు ముక్కలు నేర్చుకోవాలనే తపనే కనిపించేది వారిలో. మంచి, చెడు చెప్పేవారు.   

అన్నట్టు, చదువు అయిన తరువాత  మొదటి ఉద్యోగం లో చేరడానికి వెళ్లేముందు,  నా చేత అక్షరాలు దిద్దించిన ఎలిమెంటరీ స్కూల్  మాష్టారుకి పాదాభి వందనం చేయించి మరీ పంపారు మా నాన్నగారు.